Auteur: Jaap Stroeken, archief V.V.G.Jocus

Vastelaovend in Venlo rond 1840
Historie Venloosch Vastelaoves Gezelschap Jocus Umstreeks 1840 is de sfeer in de vestingstad Venlo bedrök en gespanne. Venlo woort van 1836 wies 1839 belegerd door 't Belse Keuninkrièk. De stadsmoore belemmerde de oétbreidingsmeugelikhede in de binnestad en dwônge d'n handel um zich boéte Venlo te gaon vestige. Dit drök de stumming in de laeventige handelsstad en d'r ontsteit steeds naodrökkelikker ein behoefte aan ontspanning en vertaer. Taeves viert Venlo in 't jaor 1843 't feit det zeej 500 jaor geleeje de stadsrechte verliënt haet gekrege door d'n Hertog van Gelre. Dit guëf ein aantal notabele Venlonaere de inspiratie um de "Sociëteit Jocus Venlo" op te richte um dao verandering in aan te bringe. In einen oproop aan de Venlose börgerie schriëve ze det zeej: "voor den aanstaanden vastenavond een gezelschap op te richten, teneinde die zwarte en sombere wolk, die ons zolang gedrukt heeft, te verdrijven".

Oprichting van ein Vastenavond Gezelschap
In Hotel Suisse aan Vleisstraot kômme op donderdaag 6 Oktoëber 1842 inkele veuraanstaonde Venlonaere beejein die zich veurneme um ein "Vastenavond Gezelschap" op te richte. In eur oëtnuuëdiging schreef 't "Provisionele Comité": "De zo dikwijls geuite wensch van alle vrienden der vrolijkheid om de vastenavonddagen op eene gepaste en aangename wijze door te brengen en de aloude lust voor vreugde en eendragt niet geheel en al uit Venloo's muren te zien verdwijnen, heeft ondergeteekende provisioneel comité doon besluiten ene Vastenavond Gezelschap op te richten." Alzoë is de Sociëteit Jocus Venlo gebaore.

Historie Venloosch Vastelaoves Gezelschap Jocus Op Vastelaovesmaondaag van 't jaor 1843 helt de Sociëteit Jocus zich keduuk. 't Organiseerde allein einen Bal Kostumé veur zien leeje dae 's aoves um 19.00 oor begôs. Volges ein gezamelikke aafspraok trok dae middaag d'n optoch van De Wannevleegers door de stad. 's Anderdaags, op dinsdaag 28 fibberwari 1843, trok d'n optoch JOCUS. Deze stelde zich op, op 't cavalerieplein aan de Mumberskerk, de volksnaam veur de Minderbroederkerk. Um zes oor 's aoves woort in de JOCUSzaal 'nnen Bal Masqué en Deguisé gehlade. D'n entree bedroog 50 gölde cente "per cavalier" en leeje die neet gemaskeerd verschene woorte verzoch um eur Jocusmuts te drage.

De aktiviteite van Jocus kômme in 1845 op ein liëger pitje te staon. De belangriékste raejene zien 't truuklaupende aantal leeje en de hoëge koste veur onder andere 't aanschaffe van nieje kostuums en mutse. In de beginjaore haet 't gezelschap al de nuëdige bestuurswisselinge gekint. In ziene slaop traejt Jocus, netas de Wannevleegers, neet op de veurgrônd. 't Is bekind det de Vastelaovend in die periode döks in beslaote kringk plaats vond. Iddere sociëteit organiseerde 't hiële jaor door - behalve in december - kônserte, bals en swarees. Mit de vastelaovesdaag woorte veural verkleide bals gehalde.

De twiëde Jocus dynastie: 1876-1906
Historie Venloosch Vastelaoves Gezelschap Jocus In 1876 kump Jocus opniej tot laeve. In dit jaor wuurt d'r weer eine Groëten Optoch georganiseerd wao auk de Venlose börgerie aan kint deilneme. 't Leeje aantal greujt geliék nao 214 leeje. Mit De Wannevleegers woort ein samewerking aangegaon. Ein samewerking die in de iérste Jocus dynastie neet is veurgekômme. In de jaore heejnao waas 't gewoën det zoëwaal Jocus as De Wannevleegers gezamelik aktiviteite en optochte organiseerde. Zoë woort d'r in 1887, elf jaor nao de heroprichting, onder andere eine gezamelikke feesgids oétgegaeve. De Officieele Gids der Carnavalsfeesten georganisserd door de Vastenaovendgezelschappen "Jocus" en "Wannevleegers" waas te kaup veur maar leefs 11 cent, ein behuuërlik bedraag in dae'n tiéd. In dees jaore verkôndig Jocus zien joeks auk via zien Staatsorgaan Kikirikiki, ein veurganger van De Träöt.

In de twiëde periode vônde d'r binne Jocus ein aantal opvallende veranderinge plaats. De notule en korrespondentie woort vanaaf 1876 in 't Venloos geveurd. Wiés 1844 altiéd in 't Hollands gebeurde. De grôndlegger heejveur waas Jos van Wessem, sikkertaris van Jocus alzoë de functie bekleijend van Barôn van Inkhoézen tot Pennenburg. Jos van Wessem, taeves Prins Carnaval van Jocus in 1878, kreeg in dees jaore auk bekindheid as grondlegger van Veldeke Limburg.

Historie Venloosch Vastelaoves Gezelschap Jocus Ruum 30 jaor bleef 't Venloosch Vastelaovend Gezelschap Jocus baeldbepaolend veur de vastelaovendvieringe in de stad. 't Jaor 1898 is ein waor Jubeljaor veur Jocus. De vereiniging viert zien 5x11 jäörig jubilee. D'r trok eine groëte en bônte optoch door de Venlose binnestad. Auk in dees jaore waas d'r al eine nauwe band mit 't Venlose Stadsbestuur. Zeej schônke Jocus ein subsidie van maar leefs 750 gölde um de jubileum aktiviteite te bekôstige. Veur dezen tiéd waas dit ein enorm geld-bedraag wao Jocus ein beroop op kôs doon.

Nao 1908 velt Jocus weer in slaop. Hoewaal de perciéze raejene veur deze slaop neet zien aan te gaeve, blief Jocus actief in kleine kringk. Vuuël stökke of printe oét dees periode zien neet bewaard gebleve. Inkele publicaties gaeve in idders geval ein teike van laeve. 't Venloosch Waekblaad publiceert in 1924 eine vastelaovendkrant. In de begin jaore '30 verschiént d'r ein aantal jaor ein oétgaeve van Den Broezer. Deze vastelaovend-krant verkôndig veural schaele wazel en wuurt oétgegaeve door Vors Joeccius XI.

Jocus van 1935 wiés noow
Nao de waereldwiede crisis van de begin jaore dertig kwaam auk Jocus euver zien deeptepunt haer. Rond vastelaovend 1935 ôntsteit d'r räöring in de stad, umdet resibuerau's advertere mit reize boéte de stad. 't Leid tot ingezônde breeve in de Venlose krant; Venlonaere beklaage zich det de lokale ondernemers de minse de stad oét jaage, terwiél Venlo waal eine impuls kin gebroéke. 't Leidt tot einen oproop van Willem Zaejen, eigenaer 't reisbureau aan de Keulsche Poort. Op 9 oktober 1935 rup hae vereiniginge en ondernemers op um nao kefee National te kômme. Op de drökbezochte aovend waere twië zake aafgespraoke: 1. Jocus môt weer herlaeve en in 1936 eine Groëte Optoch door de stad laote trekke en 2. men geit zich gaeve um zoë vuuël meugelik geld op te haole um d'n optoch mei meugelik te make. 't Zien de iérste stappe veur de wederopstand van 't Jocus-riék.

Alzoë woort op d'n elfde van d'n elfde 1935 ein Joekszitting gehalde in Jocus zien residentie in Hotel Suisse aan de Vleisstraot. Vors Joeccius XI Jacques Winters kôndigde dae'n aovend ein leedje aan det wiés op vandaag nog altiéd ein van de meis bekinde Venlose vastelaoves schlagers is. Lambert Winters en Harry Verhagen brachte dae'n aovend "Elf van Elf" en brachte daomei de Vastelaovend klanke truuk in 't Stedje van Lol en Plezeer. Truuk um noëits miér weg te gaon. In fibberwari 1936 resideerde Hoëgheid Prins Toën I in de Jocus Residentie. Antoën Zumdick zweijde de scépter euver 't Jocus riék, beejgestaon door zien adjudante A. Hornix en M. Polak. Opvallend is det hae pas anderhalve waek van te veure wuurt gevraog.Historie Venloosch Vastelaoves Gezelschap Jocus

De vastelaovend van 1936 wuurt massaal bezôch en 't bliék det d'r heejmei eine nieje baom ônder 't Jocus Gezelschap is gelag. Nieje statute en ein niej hoeshaldellik reglement zoele Jocus de structuur gaeve dae het nuëdig had. Ein structuur die veurbouwd op 't Jocus van de veurige iëuw en dae anno 2010 nog altiéd in tak is.

Historie Venloosch Vastelaoves Gezelschap Jocus Jocus bleujd op. Wies aan de Twiëde Waereldoorlog. De Vastelaovend vieringe in 1940 woorte, door d'n dreigende oorlog, door de Hollandse regering verbaoje. De regering waas bang det de viejand zich zoel verkleije en op dees wiés via de grenze 't land zoele binne dringe. De vastelaovend viering versoberde heejdoor. Dit deurde tot en mit 1 maart 1945. Op vraog van 't tiédelikke stadsbestuur organiseert Jocus ind augustus, begin september de Venlose bevrijdingsfeeste. Jocus schink de stad Venlo ein gedinkkruuts: 't Hôlte kruuts, gemak van belk van 't gebombardeerde Arsenaal, steit nog altiéd achter de Jongerekerk.  Op 2 miërt 1946, perciés ein jaor nao de Venlose bevrijding, heel Jocus zien iérste nao-oorlogse Joeksaovend. Twië daag later zoel Venlo zien iérste nao-oorlogse Boerebroélof belaeve.

Hoewaal d'r dit jaor nog genne Prins Carnaval woort oétgeroope, trok d'r toch einen optoch door de Venlose straote. Op 4 miërt 1946 zoel d'r eine Boerebroélofs optoch door de Venlose binnestad gaon. De boerebroélof woort georganiseerd door Jocus. Op 't bordes van 't Stadhoés woorte Nel Wamsteker en Lei Hendriks in d'n onéch verbônde.

't Venloosch Vastelaoves Gezelschap Jocus zoel in de kômmende decennia, onder veurzitterschap van Vors Joeccius XI Toën Schrijnen, in zien gehiél opbleuje. De Vastelaovend waas in dees periode beperk tot maar ein paar daag. De nieje Prins Carnaval woort beejveurbaeld pas eine gas daag veur Vastelaovend-zondaag oétgerope. Zeen auk 't blaad euver Vors Joeccius XI.

Historie Venloosch Vastelaoves Gezelschap Jocus In 1949 wuurt de iérste Träöt geprissenteerd.´t Staatsorgaan meldt´t letste niejs oét ´t Jocusriék. Wao De Träöt in de iérste jaore woort oétgebrach op krantpepeer is hae door de jaore haer oétgegreujd tot ein van de meis gelaeze publicaties in de Vastelaovendtiéd. Riékelik gevöld mit verhaole en foto's. De geteikende advertenties van Piet Camps zien sinds de iérste editie bekind gewaore tot wiéd euver de stadsgrenze.

Historie Venloosch Vastelaoves Gezelschap Jocus Op 11 november 1958 noom Toën Schrijnen aafscheid as Vors Joeccius XI en droog hae zien veurzitterschap euver aan Sef Hendrikx. Onderleiding van Toën Schrijnen waas Jocus en de Vastelaovend van Venlo gegreujd in de nao-oorlogse periode. Ein periode wao-in de stad opniej woort opgebouwd en meide door de Vastelaovend de joeks truuk kierde in 't Stedje van Lol en Plezeer.

Historie Venloosch Vastelaoves Gezelschap Jocus Op Jocus zittinge, wao ônder de Groëte Prônkzitting, zoele aovend nao aovend vuël Venlose artieste Jocus buun beklumme. Alzoë zet Jocus de traditie neer um eige wiés ein podium aan te baeje veur talent. In 1966 woort, althans zoë zoel later bliéke, ein illuster gezelschap geduip. Vaat Elf, bestaonde oét onder andere Frans Boermans, Thuur Luxemourg, Ad Pollux en Giel Aerts, brachte mit verve jaor nao jaor d'n humor op eur eige bekinde wiés euver nao 't Venlose publiek.

In 1977 makde Venlo kinnes mit eine niejen bal: 't Boeremoosbal. Dit bal is ontstaon oét 't Aldewieverbal det gehalde woort in de Prins van Oranje. 't Boeremoosbal greujde oét tot eine bal dae neet miér is weg te dinke binne de Venlose Vastelaovend. In de veilinghalle in Venlo-zuud hônge de minse dök mit de bein boéte. Tiedes 't Boeremoosbal luët d'n Erme Tak 't veurgaonde Boerebroélofsgezelschap gruëts zien kiendje luët kiéke. 't Hoëgtepunt van d'n aovend is de verloving van 't nieje Boerebroélofsgezelschap, as opmaot naor eur echte onechte trouwerie op Vastelaovend dinsdaag. Zeen auk 't blaad euver de Venlose Boerebroélof.

Historie Venloosch Vastelaoves Gezelschap Jocus Dan riés neteurlik de vraog: waat is ein Vastelaovend sezoen zonder eine gooje aaftrap? Volges de traditie wuurt 't nieje vastelaovend jaor idder jaor geäöpend op 11 november, alzoë in vastelaovend kringe d'n elfde van d'n elfde geneump. Waat begôs as ein ludieke beejeinkôms van inkele leeje van de AZ-kemmissie, makde Venlo in de jaore tachtig kinnes mit 't inscheete van de vastelaovend: d'n officiële aaftrap van 't Vastelaovend-sezoen. 't Jocus Gezelschap, mit genuëjde zustervereiniginge en Vastelaovendvierders kômme beejein op de Mert veur 't stadhoés um middels 11 kenonscheut in ein officiël sirremonie d'n aaftrap te neme veur ein niej Vastelaovend-sezoen. In samewerking mit de Stichting Horeca Aldstad Venlo (SHAV) is 't inscheete mit 't nieje evenement Elf van Elf oétgegreujd tot ein daagdeurend evenement op de Venlose Mert.

Minnig Venlonaer bewaart nog altiéd gooje herinneringe aan de Vastelaovend viering in 't National en de Prins van Oranje. 't Jocus gezelschap haet op allebei de locaties ontelbare Jocus zittinge, matinees, recepties en Prinsenbal gevierd. Mit d'n intrek in Theater de Maaspoort as nieje Jocus residentie noome auk de Jocus evenemente, die heej gehalde zoele waere vanaaf 1984, eine greujscheut. In dit multifunctionele en centraal gelaege költureel centrum greuje de Jocus zittinge en bals mei in d'n tiéd. De nostalgie en herinnering aan 't National (verwoes door brand in 1972) en de Prins van Oranje (geslaote in 1984) zien aevel neet verlaore gegaon. Naeve De Maaspoort is 't Venloosch Vastelaoves Gezelschap Jocus nog altiéd gruëts um zien evenemente en beejeinkômste te meuge halde in andere Venlose horeca gelaegenhede in zoëwaal de binnestad of dao boéte.

Verantwoording:
't Jocus-archief haet zien uùterste bes gedaon um zien historie zörgvöldig te beschriève. Heejbeej haet zeej ein beroep gedaon om bestaonde JOCUS publicaties, diverse brônne en nieje vôndste oët zien eige archief. Veur vraoge, opmerkinge of mier informasie kint geej kôntak opneme mit 't Jocus-archief via email: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. Alle rechte veurbehalde, kopie- en auteursrech V.V.G. JOCUS 2010-©